Zakon o strancima – izmjene i dopune (2026): Nova pravila za privremeni boravak i rad u Crnoj Gori

Skupština Crne Gore donijela je Zakon o izmjenama i dopunama – Zakon o strancima, objavljen u „Službenom listu Crne Gore“, br. 003/26 od 09.01.2026. godine.

Izmjene donose značajne novine u oblasti privremenog boravka, spajanja porodice, boravka po osnovu vlasništva nad nepokretnošću, kao i u segmentu dozvola za privremeni boravak i rad. Poseban akcenat stavljen je na digitalizaciju postupaka, preciziranje uslova za produženje dozvola i jačanje fiskalne discipline kod stranaca koji obavljaju privrednu djelatnost u Crnoj Gori.

U nastavku dajemo pregled najvažnijih izmjena i njihov praktični značaj.

Produženje privremenog boravka – pravna sigurnost, ali strožiji okvir

Jedna od ključnih izmjena koju donosi promijenjen Zakon o strancima odnosi se na pravilo da se privremeni boravak može produžiti isključivo po istom pravnom osnovu po kojem je prvobitno odobren. Time zakonodavac uvodi veću pravnu jasnoću i onemogućava česte promjene osnova boravka bez jasne procedure.

Izuzeci su ipak predviđeni, i to za:

• članove uže porodice crnogorskog državljanina,
• partnere u zajednici života lica istog pola,
• članove porodice stranca sa stalnim boravkom.

U ovim slučajevima promjena pravnog osnova je moguća, pod uslovom da je zahtjev podnijet prije isteka važeće dozvole.

Dodatno su precizirani i humanitarni razlozi (viša sila, teška bolest, trajni invaliditet i druge opravdane okolnosti) koji mogu predstavljati osnov za produženje boravka i kada standardni uslovi nijesu u potpunosti ispunjeni.

Spajanje porodice – proširenje prava i administrativno rasterećenje

Izmjenama je dodatno precizirano pravo na spajanje porodice, uz proširenje kruga lica koja mogu ostvariti ovo pravo. Zakon o strancima sada eksplicitno prepoznaje:

• partnere u zajednici života lica istog pola,
• članove porodice digitalnih nomada.

Posebno značajna novina jeste da član uže porodice crnogorskog državljanina više nije dužan da dokazuje sredstva za izdržavanje. Ovo predstavlja važno administrativno rasterećenje i olakšava ostvarivanje prava na porodični život.

Boravak po osnovu vlasništva nad nepokretnošću – značajno povećan prag

Boravak po osnovu vlasništva nad nepokretnošću doživio je jednu od najvažnijih izmjena.

Sada je za odobrenje ovog vida boravka potrebno:

• dokaz o vlasništvu (list nepokretnosti),
• rješenje o utvrđivanju poreza na promet nepokretnosti,
• minimalna poreska osnovica u iznosu od najmanje 150.000 eura.

Ova izmjena jasno pokazuje namjeru zakonodavca da boravak po ovom osnovu bude vezan za ozbiljnije investicije.

Zakon o strancima predviđa izuzetak od obaveze dokazivanja minimalne vrijednosti nepokretnosti i on se odnosi na:

• državljane država članica EU,
• članove njihovih porodica,
• državljane Islanda, Lihtenštajna, Norveške i Švajcarske.

Digitalni nomadi – preciznija regulacija

Crna Gora nastavlja da razvija koncept boravka digitalnih nomada, ali uz preciznije uslove.

Pored ugovora o radu ili drugog odgovarajućeg dokaza o angažmanu za strano društvo, sada je obavezan i dokaz o registraciji tog društva u inostranstvu.

Dozvola se može izdati:

• do 2 godine,
• produžiti još najduže 2 godine,
• nova dozvola može se odobriti tek nakon isteka roka od 6 mjeseci.

Ovim se uvodi kontrolisani, ali i dalje konkurentan režim za ovu kategoriju stranaca.

Privremeni boravak i rad – veća fiskalna disciplina

U dijelu koji se odnosi na dozvole za privremeni boravak i rad, zakon uvodi dodatne uslove i precizira procedure.

Za produženje dozvole sada je potrebno:

• dokaz o obezbijeđenom smještaju,
• dokaz o izmirenim porezima i doprinosima,
• podnošenje zahtjeva u precizno definisanom roku (najranije 60, a najkasnije 30 dana prije isteka dozvole).

Posebno je značajna odredba koja se odnosi na preduzetnike i izvršne direktore koji posjeduju više od 51% kapitala u društvu. Oni moraju dokazati da su u prethodnoj godini izmirili poreske obaveze i doprinose u minimalnom iznosu od 5.000 eura, osim ako su državljani EU ili drugih izuzetih država.

Time se dodatno jača fiskalna disciplina i sprečava formalno osnivanje društava bez stvarne ekonomske aktivnosti.

Posebne dozvole za IT i zdravstveni sektor

Zakon o strancima prepoznaje potrebe tržišta rada i uvodi posebne režime za određene djelatnosti.

Posebne dozvole predviđene su za:

• IT sektor (do 3 godine, uz ugovor od najmanje 12 mjeseci),
• djelatnost zdravstvene zaštite,
• rad u domaćinstvu,
• ustupanje zaposlenih preko stranih agencija.

Ovim se Crna Gora dodatno pozicionira kao atraktivna destinacija za kvalifikovanu radnu snagu.

Digitalizacija postupaka i administrativne olakšice

Zakon o strancima uvodi modernizaciju sistema kroz:

• mogućnost podnošenja zahtjeva elektronskim putem,
• elektronsko plaćanje administrativnih taksi,
• mobilne stanice za uzimanje biometrijskih podataka za starija, bolesna i lica sa invaliditetom,
• mogućnost davanja punomoći drugom licu za preuzimanje dozvole.

Ove izmjene predstavljaju važan korak ka efikasnijem i dostupnijem upravnom postupku.

Izmjene Zakona o strancima za 2026. godinu donose kombinaciju strožijih fiskalnih uslova i administrativne modernizacije. Povećan je prag za boravak po osnovu nepokretnosti, precizirani su uslovi za produženje dozvola, uvedene su dodatne obaveze za preduzetnike, ali su istovremeno uvedene i digitalne procedure koje pojednostavljuju proces.

Strancima, poslodavcima i investitorima savjetuje se da pravovremeno analiziraju svoj status i usklade se sa novim zakonskim rješenjima, naročito u dijelu poreskih obaveza i rokova za podnošenje zahtjeva.